)
Mediation weigeren: wat te doen als een van de partijen niet wil?
Stel: de bedrijfsarts adviseert mediation, kun je dat dan weigeren? En wat doe je als de ánder de mediation weigert? In dit artikel bekijken we de verschillende scenario's rond mediation weigeren en beantwoorden we de vraag: is arbeidsmediation verplicht? We kunnen je alvast verklappen: daar is geen simpel antwoord op.
Kort gezegd is mediation vrijwillig, maar aan het weigeren ervan kunnen wel degelijk juridische en financiële gevolgen kleven. Hieronder leggen we per situatie uit waar je op moet letten.
8-7-2024
4 min. leestijd
Waarom weigeren mensen mediation?
Dat kan om tal van redenen. Als een werkgever mediation weigert, gaat het vaak om de kosten. Dat is begrijpelijk: wie wil er nou geld uitgeven aan een conflict? Toch is het niet logisch, want een onopgelost conflict kost vele malen meer. De kosten voor een arbeidsmediation zijn gemiddeld slechts zo'n 2.200 euro, terwijl een uit de hand gelopen arbeidsconflict een werkgever al snel tienduizenden euro's kost. In een conflict is logica alleen niet altijd leidend. Met mediation investeer je juist in de oplossing. Wil je weten waar die kosten precies uit bestaan? Lees dan wat een mediator kost.
Werknemers weigeren mediation soms omdat ze zich te ziek voelen om deel te nemen. Hiervoor kan de bedrijfsarts om advies gevraagd worden. Die kan inschatten of er medische redenen zijn om de mediation (nog) niet op te starten. Ligt er al een advies tot mediation van de bedrijfsarts, dan heeft die al geoordeeld dat het kan.
Het kan ook onderdeel van het conflictgedrag zijn. Wanneer ontwijken jouw conflictstijl is, zul je liever mediation weigeren dan hem aangaan. Ben je meer een vechter, dan weiger je mediation juist wanneer het een voorstel van de ander is; dan voelt het te veel als toegeven. Of, nog een tandje verder: als die ander mediation voorstelt, zal hij wel een zwakke positie hebben, dus dat gaan we zeker niet doen. Conflictgedrag. Het kost geld. En gezondheid.
Is mediation verplicht?
Het korte antwoord is nee. Je kunt niet gedwongen worden om in mediation te gaan. Vrijwilligheid is een van de kernbeginselen van mediation. Dat is belangrijk, want de kans dat je tot een oplossing komt met iemand die écht niet wil, is klein. Stel het je voor: jij wordt gedwongen met iemand in gesprek te gaan. Ga je dan luisteren? Ga je dan samen naar oplossingen zoeken? Dat is moeilijk.
Maar er is ook een lang antwoord. Ten eerste: niemand gaat voor zijn lol in mediation. Iedereen ziet er wel een beetje tegenop, en dat is logisch. We hadden onlangs een mediation tussen een werkgever en werknemer waar het al anderhalf jaar niet tussen liep. Beiden waren er ziek van geworden. Toch gingen ze vrijwillig in mediation, omdat ze allebei heel graag een oplossing wilden en inzagen dat ze elkaar daarvoor nodig hadden. De route via de advocaten hadden ze al geprobeerd, en die had hen samen 15.000 euro gekost, zonder resultaat. Hadden ze er zin in? Nee. Wilden ze het? Ja.
Ten tweede kunnen er juridische gevolgen verbonden zijn aan het weigeren van mediation. Daarover hieronder meer.
Wat gebeurt er als je mediation weigert?
Stel, er is een conflict en één van beide partijen stelt mediation voor. Wanneer de ander dit weigert gebeurt er in principe niets. De één kan de ander niet dwingen, dus meer dan voorstellen kan niet. Echter, als het conflict vervolgens bij de rechter komt, kan die er wel wat van vinden. Rechters hebben het erg druk. En rechters dragen graag bij aan een beter functionerende maatschappij. Dus, wanneer zij in een zakelijk geschil moeten bepalen of er 50.000 of 80.000 euro moet worden betaald, zijn zij niet blij. Vaak is een situatie meerdere kanten op uit te leggen en dan weet de rechter dat, wat hij ook zegt, er mensen niet tevreden gaan zijn en daarnaast de relatie kapot is. De rechter ziet dan ook liever dat partijen het zelf oplossen. En wanneer één van de twee dit al heeft voorgesteld (via mediation) en de ander heeft dat geweigerd, dan kan het zijn dat de rechter dat die ander aanrekent.
Dus, spreek goed de juridische risico’s en gevolgen door voordat je mediation weigert.
Wat gebeurt er als je mediation weigert na advies van de bedrijfsarts?
Ten eerste staat het niet goed bij de rechter, zie hierboven. Maar er speelt meer. Wanneer een werknemer ziek is, moeten werkgever en werknemer zich aan de re-integratieverplichtingen houden. Weigert de werkgever mediation na advies van de bedrijfsarts, dan houdt hij zich niet aan die verplichtingen. Het UWV kan dan na twee ziektejaren een loonsanctie opleggen: de werkgever moet het salaris van de werknemer nog langer doorbetalen 3.
En hoe zit het bij weigeren van mediation door de werknemer? De werkgever moet er dan eerst alles aan doen om de werknemer zijn verplichtingen te laten nakomen. Komt de werknemer niet met een alternatief, dan mag de werkgever een loonopschorting aankondigen en vervolgens een loonstop doorvoeren. De loonstop blijft staan totdat de werknemer wél meedoet 4. De Hoge Raad heeft bevestigd dat het niet naleven van redelijke re-integratievoorschriften in beginsel via deze loonsanctie wordt bestraft 5. Blijft de werknemer mediation weigeren, dan kan het UWV uiteindelijk een WIA- of Ziektewetuitkering weigeren. Wil je weten wat er dan nog kan? Lees hoe re-integratie het doel van een mediation kan zijn.
Is arbeidsmediation dan tóch verplicht?
Zo kan het in een arbeidsconflict soms wel voelen. Door het advies van de bedrijfsarts zitten er ineens flinke negatieve gevolgen aan het weigeren van mediation. Wil je meer weten over wat mediation je oplevert, lees dan de voordelen en nadelen van mediation.
Onze tips wanneer je het gevoel hebt dat mediation verplicht is en je het niet kunt weigeren:
Stel een alternatieve manier voor om het conflict op te lossen: een simpel gesprek, een voorstel voor beëindiging van het dienstverband, een gesprek met advocaten, of iets anders.
Vraag om een voorgesprek met de mediator. Zo krijg je een beeld van hoe de mediator werkt en wat de opties zijn. De ander krijgt uiteraard ook zo'n voorgesprek.
Weet dat de meeste mediations slagen, ook wanneer partijen er vooraf minder of geen zin in hadden.
Weet ook dat je een eenmaal gestarte mediation op elk moment eenzijdig kunt beëindigen, zónder negatieve gevolgen (maar helaas ook zonder oplossing).
Wat moet ik doen wanneer de ander mediation weigert?
Het gebeurt regelmatig dat een werknemer wanhopig belt: mijn werkgever weigert mediation, wat nu? Ook voor die situatie hebben we een paar tips.
Blijf mediation voorstellen. Trek het voorstel niet in en blijf bereid tot mediation, ook op het moment dat het jou minder uitkomt. Vaak is het voorstellen van mediation zelf een zet in het conflict-schaakspel: de een stelt het voor, de ander wijst het uit principe af, want als het voorstel van jou komt, zal het wel niet goed zijn voor mij. Niet zelden horen wij dat een werkgever mediation weigert, om er na doorvragen achter te komen dat de werknemer zelf een half jaar eerder óók weigerde. Uiteindelijk is iedereen gebaat bij een oplossing.
Stel voor dat de ander een voorgesprek met de mediator heeft. Uiteraard krijg jij dat dan ook.
Laat de ander de mediator kiezen.
Vraag de ander om zelf met alternatieve manieren te komen om het conflict op te lossen. Zoek je meer achtergrond, lees dan wat een arbeidsconflict precies is.
Wij lossen jouw conflict op
Elk conflict is anders en wij helpen je graag bij het maken van de juiste keuzes rond mediation weigeren of juist starten. Zin om kennis te maken? Neem contact op voor een persoonlijk gesprek of een videocall.
Bronvermelding
1. Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 611, Goed werkgever- en werknemerschap. Wetten.overheid.nl. https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005290&boek=7&titeldeel=10&artikel=611
2. STECR, Werkwijzer Arbeidsconflicten (versie 7). Stichting STECR. https://www.stecr.nl/werkwijzers/arbeidsconflicten-versie-7/
3. UWV, Werkwijzer Poortwachter (2022): loonsanctie bij onvoldoende re-integratie-inspanningen. UWV. https://www.uwv.nl/assets-kai/files/70c51464-322e-45e7-8ec2-e6b073cd784d/werkwijzer-poortwachter.pdf
4. Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 629, Loondoorbetaling bij ziekte en opschorting/stopzetting bij niet meewerken aan re-integratie. Wetten.overheid.nl. https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005290&boek=7&titeldeel=10&artikel=629
5. Hoge Raad 8 oktober 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO9549 (Vixia): weigeren van redelijke controle- en re-integratievoorschriften wordt via de loonsanctie van art. 7:629 BW bestraft. Rechtspraak.nl. https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO9549
Wij lossen jouw conflict op
Elk conflict is anders en wij helpen je graag verder bij het maken van de juiste keuzes. Zin om kennis te maken? Wij maken graag een afspraak voor een persoonlijk gesprek of een videocall.