Strategisch schakelen in aandeelhoudersgeschil

Een aandeelhoudersgeschil is meer dan een juridisch conflict

Aandeelhoudersgeschillen en maatschapsconflicten zijn van een heel eigen orde. Vaak is er sprake van een conflict tussen aandeelhouders waarbij verstoorde relaties samensmelten met zakelijke belangen, zeggenschapsvragen en jaren opgebouwd wantrouwen. De feiten zijn dan zelden het echte probleem.

Een standaardprocedure bij de rechter is in die situatie zelden de juiste eerste stap. De kans op escalatie is groot, de kosten lopen op, de organisatie lijdt eronder en de uitkomst is zelden de oplossing waar de onderneming of praktijk op zat te wachten.

Dat de druk op het systeem toeneemt, blijkt ook uit de cijfers. De Ondernemingskamer zag het aantal nieuwe zaken stijgen van 124 in 2023 naar 201 in 2025, mede door de vernieuwde geschillenregeling die per 1 januari 2025 aandeelhouders rechtstreeks toegang tot dit gespecialiseerde college geeft. Tegelijk merkt de Ondernemingskamer zelf op dat een procedure vaak vooral als drukmiddel werkt: partijen bereiken regelmatig een schikking, juist doordat de juridische route zichtbaar wordt.

Waarom een hybride aanpak bij een aandeelhoudersconflict?

Geen enkel geschil tussen aandeelhouders is zwart-wit. Er zijn feiten, juridische meningen, emoties, verstoorde relaties en toekomstbelangen. Eén methode is dan zelden genoeg.

Een hybride aanpak maakt het mogelijk om het gesprek op gang te brengen via mediation, realiteitszin te creëren via een neutrale beoordeling van de juridische posities, en door te pakken met bindend advies als er alsnog blokkades blijven bestaan. Zo houd je grip op zowel de relatie als de uitkomst.

Deze route sluit aan bij de wettelijke geschillenregeling in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, die voorziet in uittreding en uitstoting van aandeelhouders (artikel 2:336 e.v. en 2:343 BW). De wet biedt het juridische vangnet; een goed geregisseerd traject van zakelijke mediation voorkomt dat je daar onnodig op hoeft terug te vallen.

Hoe werkt de hybride aanpak in de praktijk?

1. Start met mediation

Een ervaren mediator helpt partijen om belangen, posities en zorgen in beeld te brengen. Vaak blijkt dat 70 tot 80 procent van het geschil kan worden opgelost door een goed gesprek, zeker als alle partijen met hun advocaten bereid zijn om te verkennen. Meer over die aanpak lees je in de 6 stappen in een mediationtraject.

2. Waar nodig: early neutral evaluation (ENE)

Voor onderwerpen waar partijen fundamenteel van mening verschillen, zoals de uitleg van een aandeelhoudersovereenkomst, een waarderingsdiscussie of stemrechten, kan een oud-rechter of juridisch expert een niet-bindend oordeel geven. Dat helpt partijen hun verwachtingen bij te stellen en maakt mediation vaak opnieuw kansrijk.

3. Restpunten: bindend advies

Blijven er na mediation en ENE enkele restpunten over, dan kunnen partijen die voorleggen aan een vooraf aangewezen bindend adviseur, bijvoorbeeld een oud-rechter of accountant. Zo voorkom je dat één knelpunt alsnog tot volledige escalatie leidt. Meer daarover lees je bij arbitrage en (niet-)bindend advies.

Wat zijn de voordelen?

• Beheersbare aanpak: stap voor stap, gericht op oplossen in plaats van winnen.

• Tijd- en kostenbesparend: geen jarenlange procedures met onzekere uitkomst.

• Discreet en relationeel bewust: essentieel bij geschillen binnen familiebedrijven, maatschappen of joint ventures. Discretie is bovendien geborgd doordat mediation onder geheimhouding plaatsvindt, wat je terugleest in geheimhouding bij mediation.

• Draagvlak en legitimiteit: partijen houden invloed op het proces én op de deskundigen. En waar nodig definitieve duidelijkheid, door een bindend oordeel over de restpunten.

Voor welke geschillen is dit geschikt?

De hybride aanpak past goed bij aandeelhoudersconflicten binnen het mkb of familiebedrijven, en bij maatschapgeschillen in de medische, juridische of fiscale sector.

Ook bij impasses binnen joint ventures of coöperaties, interpretatieverschillen over zeggenschap, dividendbeleid of uitstapvoorwaarden, en conflicten over de waardering van aandelen of goodwill biedt deze route uitkomst. Een overzicht van al onze mogelijkheden vind je bij conflictoplossingen.

Tot slot

De hybride aanpak past goed bij aandeelhoudersconflicten binnen het mkb of familiebedrijven, en bij maatschapgeschillen in de medische, juridische of fiscale sector.

Ook bij impasses binnen joint ventures of coöperaties, interpretatieverschillen over zeggenschap, dividendbeleid of uitstapvoorwaarden, en conflicten over de waardering van aandelen of goodwill biedt deze route uitkomst. Een overzicht van al onze mogelijkheden vind je bij conflictoplossingen.

Bronvermelding

1. Rechtspraak.nl, Ondernemingskamer ziet sterke stijging aantal zaken en groeiende rol bij oplossen aandeelhoudersgeschillen (2026). https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/gerechtshoven/gerechtshof-amsterdam/nieuws/ondernemingskamer-ziet-sterke-stijging-aantal-zaken-en-groeiende-rol-bij-oplossen-aandeelhoudersgeschillen

2. Wet aanpassing geschillenregeling en verduidelijking ontvankelijkheidseisen enquêteprocedure (WAGEVOE), in werking 1 januari 2025, wetten.overheid.nl / Staatsblad 2024, 175. https://wetten.overheid.nl/BWBR0049850/2025-01-01

3. Burgerlijk Wetboek Boek 2, geschillenregeling (uittreding en uitstoting, art. 2:336 e.v. en 2:343 BW), wetten.overheid.nl. https://wetten.overheid.nl/BWBR0003045