Mislukte mediation: rechter ontbindt

Mislukte mediation, rechter ontbindt arbeidsovereenkomst

Wat gebeurt er als een mediation mislukt? Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden bevestigde een uitspraak van de kantonrechter waarmee een einde kwam aan een arbeidsovereenkomst. De grond: een verstoorde arbeidsrelatie, de zogenoemde g-grond uit artikel 7:669 lid 3 sub g BW 2. De kantonrechter overwoog dat partijen het erover eens waren dat de arbeidsverhouding ernstig was verstoord en dat die verstoring onherstelbaar was, “nu het conflict ook met mediation niet is opgelost” 1.

Voor iedereen die met arbeidsmediation te maken heeft, werkgever, werknemer, bedrijfsarts of mediator, is dat een verstrekkende overweging. In dit artikel lees je wat de uitspraak betekent voor de inzet en de inhoud van mediation bij een arbeidsconflict.

Geen resultaat in mediation, wat dan?

Ongeveer een op de tien arbeidsmediations wordt beëindigd zonder overeenstemming. Partijen hebben dan nog steeds hun arbeidsovereenkomst met alle rechten en verplichtingen die daarbij horen, maar geen oplossing voor de situatie. Ze vallen terug in de positie waarin ze zaten.

Bij ziekte betekent dat dat de adviezen van de bedrijfsarts verder opgevolgd moeten worden. En dat is niet makkelijk, voor niemand. Niet voor de werkgever en de werknemer, maar ook niet voor de betrokken bedrijfsarts of casemanager. Vaak leidt dit vroeg of laat toch tot een escalatie en eindigen partijen voor de rechter. Zoals ook in dit geval. Meer over dit spanningsveld lees je in ons artikel over exit-mediation bij ziekte.

Niet functioneren als aanleiding voor het conflict

Het ging hier om een werknemer die van zijn nieuwe leidinggevende te horen kreeg dat hij niet goed functioneerde. Dit zette een traject van twee jaar in gang van verbeterplannen en ziekmeldingen, eindigend met een mediation en een rechtszaak.

De rechter ontbond de arbeidsovereenkomst met toewijzing van de transitievergoeding en met inachtneming van de opzegtermijn 1. De werknemer had gevraagd om de arbeidsovereenkomst niet te ontbinden, of om een grote billijke vergoeding toe te wijzen, maar kreeg geen gelijk. Wil je weten wat een mediator bij een arbeidsconflict precies doet? Dat leggen we in een apart artikel uit.

Mediation mislukt, dus arbeidsrelatie onherstelbaar verstoord

Voor de praktijk van mediation is één overweging van de kantonrechter het meest relevant: “de verstoring is onherstelbaar nu het conflict ook met mediation niet is opgelost” 1. Deze redenering kan verstrekkende gevolgen hebben voor zowel de inzet als de inhoud van arbeidsmediation.

Inzet van mediation. Wanneer een mediation zonder overeenstemming wordt afgesloten, zou dit betekenen dat de arbeidsrelatie per definitie onherstelbaar verstoord is. Voor bedrijfsartsen zou dat betekenen dat zij hiervan uit mogen gaan en het eerste spoor zouden kunnen afsluiten, iemand terugsturen naar een verstoorde relatie is haast per definitie slecht voor de gezondheid. Een werknemer kan zich er ook achter verschuilen: de mediation is mislukt, ik hoef niet meer met de werkgever te praten. En voor de werkgever geldt dat het inzetten van mediation nog beter past in de dossieropbouw: start de mediation, dan kun je daarna naar de rechter.

Inhoud van mediation. Ook binnen het traject zelf heeft deze uitspraak gevolgen. Een werkgever hoeft minder te bewegen in een exit-onderhandeling, want als er geen overeenstemming wordt bereikt, levert dat direct een ontslaggrond bij de rechter op. Omgekeerd kan een werknemer een exit juist afdwingen: het niet slagen van de mediation betekent immers dat de arbeidsrelatie duurzaam verstoord is. Zo verandert een mislukte mediation de onderhandelingsposities aan beide kanten van de tafel..

Het principe: erkenning met een keerzijde

Voor ons als mediators is dit boeiend. Enerzijds zijn dit soort uitspraken een erkenning van ons vakgebied en van de rol die wij in het systeem spelen. Anderzijds gaat die erkenning wel erg ver en is zij ongenuanceerd: net zoals de ene dokter de andere niet is, is ook de ene mediator de andere niet.

In de medische wereld geldt bovendien dat je, voordat je verstrekkende conclusies trekt, eerst een collega laat meekijken. Het lastige aan een mediation-second opinion is dat er geheimhouding bij mediation geldt. Het is dus niet zo eenvoudig om een oordeel te vellen over het handelen van de mediator.

Relativering: de rechter kijkt naar meer dan mediation

Gelukkig bouwt het hof de onderbouwing voor de verstoorde arbeidsrelatie verder uit. Er wordt naar meer gekeken dan alleen de mediation. Het hof deelde het oordeel dat het verbeterplan voldoende concrete verbeterpunten aangaf en dat de verhoudingen tijdens het verbetertraject zodanig ernstig verstoord raakten dat ook mediation geen oplossing bood 1. Daarmee is in beginsel gegeven dat voortzetting van de arbeidsovereenkomst op de bestaande leest niet meer mogelijk is.

Het hof toetste vervolgens ook of herplaatsing mogelijk was, aan de hand van artikel 9 en 10 van de Ontslagregeling 3. De werknemer had voorgesteld een andere leidinggevende te krijgen, maar van de werkgever mag niet worden verlangd dat hij zijn organisatiestructuur aanpast; bovendien had de werknemer ook met andere collega’s een verstoorde verhouding. Passende functies waren er niet. De kantonrechter kon dan ook terecht oordelen dat de arbeidsovereenkomst op de g-grond moest worden ontbonden 1.

Het blijkt dus nog geen ABC’tje: een mislukte mediation leidt niet automatisch tot ontbinding, maar het weegt wel zwaar mee. Als mediators zullen we dit argument in de onderhandelingen zeker tegenkomen. Meer achtergrond bij een vastgelopen relatie vind je in ons artikel over wat te doen bij een verstoorde arbeidsrelatie.

Wij lossen jou conflict op

Elk conflict is anders en wij helpen je graag verder bij het maken van de juiste keuzes. Zit je vast in een arbeidsconflict of dreigt een mediation te mislukken? Neem contact op met Result ADR voor een persoonlijk gesprek of een videocall. We denken graag met je mee over de beste route.

Bronvermelding

1. Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, Beschikking van 29 maart 2018, ECLI:NL:GHARL:2018:3020 (ontbinding op de g-grond na mislukte mediation). https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHARL:2018:3020

2. Overheid.nl, Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 669 (ontslaggronden, waaronder de g-grond: verstoorde arbeidsverhouding). https://wetten.overheid.nl/BWBR0005290/2025-02-12/0/Boek7/Titeldeel10/Afdeling9/Artikel669

3. Overheid.nl, Ontslagregeling, artikel 9 en 10 (passende functie en herplaatsingstermijn). https://wetten.overheid.nl/BWBR0036599