)
In een wereld vol frictie draait het nieuwe leiderschap om conflict-intelligentie
We leven in wat steeds vaker wordt aangeduid als een tijdperk van permacrisis. Polarisatie, geopolitieke spanningen, maatschappelijke druk, interne organisatieconflicten en morele dilemma’s stapelen zich op. Voor leiders in organisaties, overheden en internationale contexten is conflict niet langer een incident, maar een structurele realiteit.
Toch zie ik in mijn werk als mediator en trainer nog vaak hetzelfde reflexmatige patroon: conflict wordt gezien als iets wat je moet beheersen, dempen of vermijden. Alsof het een storing is in een verder rationeel systeem. Onderzoek laat zien dat deze aanname onjuist is.
Door Felix Merks, Result ADR
19-2-2026
4
De afgelopen maanden heb ik mij verdiept in het werk van Peter T. Coleman, hoogleraar aan Columbia University en directeur van het Morton Deutsch International Center for Cooperation and Conflict Resolution. Zijn recente artikel Conflict-Intelligent Leadership: Rescuing a World on Fire is, wat mij betreft, verplichte kost voor iedereen die vandaag verantwoordelijkheid draagt in complexe en gepolariseerde omgevingen.
Conflict is geen storing - het is het systeem
Coleman vertrekt vanuit een ongemakkelijke maar bevrijdende gedachte: conflict is geen afwijking van samenwerking, het is een inherent onderdeel ervan. In organisaties, teams en samenlevingen botsen belangen, waarden, identiteiten en machtsposities voortdurend. De vraag is dus niet of leiders met conflict te maken krijgen, maar hoe zij ermee omgaan. Pogingen om conflict te onderdrukken of te simplificeren zullen niet leiden tot rust. Juist het tegenovergestelde is waar: ze maken conflicten vaak onzichtbaar, toxischer en uiteindelijk explosiever.
Van emotionele intelligentie naar conflict-intelligentie
Waar emotionele intelligentie vooral draait om zelfbewustzijn en empathie, introduceert Coleman het bredere concept van conflict-intelligentie (CIQ): het vermogen om effectief en constructief te handelen in conflictsituaties die complex, dynamisch en emotioneel geladen zijn.
Conflict-intelligentie bestaat onder meer uit:
het vermogen om je aanpak aan te passen aan het type conflict,
emotionele regulatie onder druk,
systemisch bewustzijn (macht, geschiedenis, cultuur),
het hanteren van een optimaal spanningsniveau (niet te weinig, niet te veel),
en het herkennen van weerstand tegen verandering — bij jezelf én in het systeem.
Wat belangrijk is om te onthouden, is dat CIQ is geen persoonlijkheidstrek is, maar een ontwikkelbare capaciteit. Iedereen kan dit vermogen dus ontwikkelen. Het zit niet alleen in een handje vol mensen.
Leiderschap onder het vergrootglas
Coleman maakt vervolgens een cruciale stap: hij vertaalt conflict-intelligentie naar conflict-intelligent leiderschap. Leiders opereren niet in een vacuüm. Ze handelen onder publieke en organisatorische druk, met media-aandacht en in systemen met formele en informele machtsstructuren.
Conflict-intelligent leiderschap betekent daarom dat je niet alleen jezelf kunt reguleren, maar ook conflictdynamieken kunt lezen op meerdere niveaus, veiligheid kunt creëren zonder spanning te vermijden, én conflict kunt benutten als bron van leren en innovatie.
Het RESCUE-framework: een praktisch kompas
Wat dit artikel bijzonder sterk maakt, is dat het niet blijft hangen in abstracte theorie. Coleman introduceert het RESCUE-framework: een zesfasenmodel voor leiders die geconfronteerd worden met “conflictvuur”.
In grote lijnen gaat het om:
Radical Clarity: zelfbewustzijn en vroege signalering,
Effective Communication: transparantie en echte dialoog,
Strategic Adaptivity: flexibiliteit en scenario-denken,
Conflict-Safe Environments: psychologische veiligheid voor meningsverschillen,
Unified Institutional Learning: verankering in structuren en beleid,
Enduring Resilience: conflicten benutten voor duurzame groei.
De centrale metafoor is krachtig:
Conflict is als vuur. Het kan alles verwoesten of, mits goed beheerd, ruimte maken voor vernieuwing.
Waarom dit zo relevant is voor organisaties en leiders vandaag
In mijn eigen praktijk zie ik dagelijks hoe vastgelopen conflicten zelden gaan over “de inhoud alleen”. Ze gaan over ontbrekende psychologische veiligheid, onduidelijke besluitvormingsprocessen, niet-uitgesproken spanningen, of leiders die te snel willen sussen of juist te hard willen sturen.
Het RESCUE-model sluit naadloos aan bij wat wij bij Result ADR al jaren zien: duurzame oplossingen ontstaan pas wanneer conflict serieus genomen wordt — niet als probleem, maar als informatiebron.
Van brandjes blussen naar structurele conflictcompetentie
Wat mij persoonlijk het meest aanspreekt, is Colemans pleidooi om conflict-intelligentie institutioneel te verankeren. Niet afhankelijk van één “sterke leider” of mediator, maar ingebed in: leiderschapsontwikkeling, HR-beleid, governance-structuren en de dagelijkse manier van samenwerken. Dat is de stap van reactief conflictmanagement naar conflictcompetentie.
Verdieping
Voor wie zich verder wil verdiepen: op de website van Result ADR heb ik een uitgebreide samenvatting laten uitwerken van Colemans artikel, inclusief het volledige RESCUE-framework en de implicaties voor leiderschap, mediation en organisatieontwikkeling.
Tot slot
We leven niet in een tijd zonder conflict, we leven in een tijd die vraagt om betere conflicthantering.
Conflict-intelligent leiderschap is daarbij geen soft skill, maar een kerncompetentie.
De vraag is niet of het spannend is om conflict echt aan te gaan.
De vraag is of we ons kunnen veroorloven het níet te doen.
Lees hier de samenvatting van het onderzoek:
https://resultadr.nl/kennisbank/conflict-intelligent-leadership-rescuing-a-world-on-fire
Haal voordeel uit je conflict
Result ADR heeft de tools en expertise in huis om conflict in goede banen te leiden. We maken graag off- of online kennis. Bel ons of laat je gegevens achter en we nemen zo snel mogelijk contact met je op.