Als ik eerder was gehoord, was ik nooit ziek geworden.

Een paar maanden geleden begeleidde ik een medewerker die al twaalf jaar met plezier voor dezelfde organisatie werkte. Geen probleemgevallen, geen opvallend verzuim, geen dossiers. Totdat er een conflict ontstond met zijn leidinggevende. In het begin klein, bijna ontzichtbaar: een paar misverstanden, wat spanning, een gesprek dat nét niet werd gevoerd.

Maanden later zat hij thuis. "Als ik eerder was gehoord," zei hij, "dan was ik nooit ziek geworden." Zijn verhaal is geen uitzondering. Integendeel. Het sluit naadloos aan bij wat het achtergronddocument "Conflicten in de werksituatie (2019)" van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en bedrijfsgeneeskunde laat zien: conflicten worden zelden problematisch omdat ze bestaan, maar omdat ze te lang blijven liggen.

Conflicten zijn de norm, niet de uitzondering

Uit Nederlands onderzoek blijkt dat ongeveer één op de vijf werknemers te maken krijgt met een conflict op het werk. Dat kan gaan over een collega, een leidinggevende, of over de organisatie als geheel. Deze conflicten zijn geen incidenten aan de randen van de organisatie, ze maken deel uit van het dagelijks functioneren van teams. Waar mensen samenwerken en afhankelijk van elkaar zijn, ontstaan spanningen. De vraag is niet of conflicten voorkomen, maar hoe ze worden opgepakt.

Wanner conflicten blijven liggen, groeien ze langzaam uit tot een serieus probleem. Spanningen die in eerste instantie klein lijken, kunnen zich ontwikkelen tot misverstanden, onveiligheid en uiteindelijk tot uitval of vertrek van medewerkers. Vaak gebeurt dit in stilte, zonder dat iemand echt doorheeft hoe groot de impact is totdat het te laat is.

De verborgen schade van conflicten

Het NVAB-onderzoek laat zien dat de echte schade van een conflict lang vóór een ziekmelding begint. Spanningen stapelen zich op. Eerst is er irritatie, dan ontstaan misverstanden, vervolgens voelen medewerkers zich niet gehoord of serieus genomen. Uiteindelijk kan dit leiden tot een gevoel van onveiligheid en machteloosheid. Wanneer iemand zich ziek meldt, lijkt dat vaak plotseling, maar in werkelijkheid is het het eindpunt van een proces dat maanden heeft geduurd.

Financieel is het beeld ook duidelijk. Een gemiddeld arbeidsconflict in Nederland kost volgens het NVAB-document circa € 27.000, inclusief verzuim, begeleiding, productiviteitsverlies en vervanging. Maar de werkelijke schade is vaak veel groter. Teams werken minder goed samen, frustraties blijven onuitgesproken, betrokkenheid neemt af en waardevolle kennis gaat verloren. Pas wanneer iemand langdurig uitvalt of vertrekt, wordt het duidelijk, maar dan is het vaak al te laat om nog bij te sturen.

Waarom werkgevers hier nú aandacht aan moeten besteden

In een arbeidsmarkt waar goede mensen schaars zijn, is behoud minstens zo belanrgijk als werving. Verzuim is kostbaar, verloop vaak nog kostbaarder. Het NVAB-document laat zien dat conflicten een van de belangrijkste verborgen oorzaken zijn van verzuim en vertrek. Ze verdwijnen zelden vanzelf, maar zijn in veel gevallen te voorkomen of te beperken door tijdig in te grijpen. Daar mee wordt duidelijk dat conflict geen HR-detail is, maar een strategisch onderwerp dat directe invloed heeft heeft op duurzame inzetbaarheid en het organisatieresultaat.

De kernvraag voor organisaties is dan ook niet: "Hebben wij conflicten?" Die zijn er overal. De relevante vraag is: "Zien we ze op tijd, en hebben onze leidinggevenden en teams voldoende vaardigheden om te voorkomen dat een conflict escaleert?"

Het moment om in te grijpen is vroeg

Het NVAB-achtergronddocument is een uitnodiging om spanningen eerder te signaleren, eerder gesprekken te voeren en conflicten niet te laten ontsporen tot verzuim, verlies of vertrek. Organisaties die hierin investeren, besparen niet alleen geld, maar beschermen ook hun medewerkers en teams.

Het volledihe document "Conflicten in de werksituatie (2019)" is hier te vinden: https://nvab-online.nl/app/uploads/2024/06/ADOC_Conflicten_in_de_werksituatie_2019.pdf

Voor organisaties die hun conflictvaardigheid willen versterken, teams willen beschermen en onnodige kosten willen voorkomen, denken we graag mee. Het liefst voordat iemand zegt: "Als ik eerder was gehoord..."